اسماعيل ناظم

مقدمه 25

دارونامه طوبا ( گزيده داروهاى مجرب پزشكى ايرانى ) ( فارسى )

و ادخال زعفران و اسارون با سقمونيا و غاريقون تا قوّت اين دو را به دماغ و عروق آن برسانند تا كما ينبغى فعل خود نمايند . * و ادخال ادويهء مقويهء عطرهء قابضه و مفتحه و منقيهء فضول ( مانند مصطكى و عود هندى و ورد احمر و كمون ) در ادويهء مختصه به اورام كبد و دماغ و معده و گرده و مثانه و انثيين . * و ادخال نارمشك و مصطكى و سفرجل در مسهلات معده . * و ادخال ورد احمر با مسهلات كبد * و ادخال سنبل الطيب با مسهلات دماغ * و ادخال كمون با مسهلات انثيين . * و ادخال ذراريح ( جهت اختصاص آن به گرده و مثانه ) با ادويه مدرّه نافعه امراض گرده و مثانه ( تا قوّت مدرات را به زودى و بلانقصان و ضعف به آن دو عضو برساند ) . * و ادخال سركه و دهن در اضمده و اطليه . ( در سركه سه قوّت است : يكى مفتّحه ؛ دوم نافذه ؛ و سوم قابضه . و در دهن ورد نيز سه قوّت است : يكى مفتحه ؛ دوم محلله ؛ و سوم مليّنه مرخيّه ، بلكه اندك قوّت قبضى نيز دارد ) . * و ادخال بابونه در اضمده و ادويهء مشروبه . ( جهت آنكه در بابونه دو قوّت است : يكى محلله و دوم قابضه ، كه به قوّت محللّه اثر در نفس عضو مىنمايد و به قوّت قابضه منع سد مجارى و مسام و منع انصباب مواد بدان عضو مىكند ) . * و امتزاج زنجبيل با تربد ، زيرا تربد ، به صرافت خود و بدون اعانت با زنجبيل ، تقطيع و ترقيق و دفع مواد بلغميه غليظه كما ينبغى نمىتواند نمود . * و امتزاج برخى داروها با مصطكى كه مقوى معده و كبد است . * و تركيب بعض ادويه مسهله با بعض ديگر براى زيادتى تقويت و اعانت بر دفع و قلع مواد * و تركيب و امتزاج شراب ريحانى صافى رقيق با ماء اللحم براى صاحب غشى حوالى و صاحب دق . ( جهت آنكه ماء اللحم به سبب لزوجتى كه دارد به مجارى و مسالك مىچسبد و به زودى به عضو مقصود و اعماق بدن نمىرسد ، و شراب به سبب شدت نفوذ خود به زودى آن را مىرساند و خود نيز غذاييّت دارد ) *